Wspólna strategia terytorialna do 2030 roku.
Stowarzyszenie Warmińsko-Mazurskich Samorządów Pogranicza powstało w 2019 roku jako platforma współpracy gmin, miast i powiatów położonych wzdłuż granicy z Obwodem Królewieckim. Zostało zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym 27 stycznia 2020 r. pod numerem 0000821984. Łączy nas wspólny obszar — przyrodniczo bogaty, historycznie złożony, gospodarczo wymagający — oraz wspólne zadania publiczne, których nie da się efektywnie realizować w pojedynkę.
Misja i wizja
Pogranicze to obszar, który w sposób zrównoważony buduje swoje bezpieczeństwo, atrakcyjność i potencjał rozwojowy poprzez troskę o lokalne zasoby — unikalne walory środowiskowe i dziedzictwo kulturowe oraz rozwój „czystej" działalności gospodarczej: zaawansowanej rehabilitacji i usług zdrowotnych, ekologicznej produkcji żywności, rozpoznawalnych produktów turystycznych.
Dążymy do spójnego obszaru transportowego, który zapewnia mieszkańcom dobre warunki życia, dostęp do wysokiej jakości usług publicznych i społecznych, zmierzając ku neutralności klimatycznej i samowystarczalności energetycznej. Chcemy, by Pogranicze przyciągało nowych mieszkańców, a różnorodne formy aktywności obywatelskiej i gospodarczej rozwijały się z poszanowaniem potrzeb każdego pokolenia.
Współpraca w partnerstwie
Współpraca partnerska stała się fundamentalną zasadą dokumentów strategicznych polityki rozwoju społeczno-gospodarczego Polski. Jednostki samorządu terytorialnego muszą zarządzać obszarami funkcjonalnymi w sposób zintegrowany, tak by inwestycje służyły całemu regionowi, a nie pozostawały rozproszonymi, indywidualnymi inicjatywami.
Wyzwania i odpowiedzi
Demografia: w latach 2015–2022 liczba mieszkańców Pogranicza spadła o 10%, rośnie udział osób w wieku 65+, postępuje starzenie się społeczeństwa.
Zasoby i problemy: mocnymi stronami są środowisko naturalne i dziedzictwo kulturowe; wyzwaniami — peryferyjność, depopulacja i brak usług specjalistycznych.
Odpowiedź: wspólne projekty i inicjatywy adresujące te regionalne potrzeby — od dróg i transportu publicznego, przez infrastrukturę techniczną (wod-kan, OZE), po odporność i bezpieczeństwo (Tarcza Wschód), atrakcyjność osiedlania oraz usługi publiczne w obszarze edukacji i zdrowia.
Strategia terytorialna 2024–2030
Pierwszą strategię Pogranicza Partnerstwo przyjęło 29 września 2021 roku w ramach Pilotażu Centrum Wsparcia Doradczego. W sierpniu 2024 roku przyjęto jej zaktualizowaną wersję, wyznaczającą kierunki rozwoju do 2030 roku. Wcześniejszymi krokami były: Raport diagnostyczny (30 marca 2021), Plan pracy (16 grudnia 2020) oraz udział w projekcie „Pilotaż Centrum Wsparcia Doradczego" rozpoczęty 17 września 2020 r.
CuRI 2026–2027
W latach 2026–2027 Pogranicze WMSP jest jednym z dwóch obszarów w Polsce objętych programem Komisji Europejskiej i Banku Światowego „Eastern Border Regions Catching-up Regions Initiative" (CuRI). Etap I (diagnoza) trwa do sierpnia 2026 r., etap II (wsparcie i wymiana wiedzy) — do grudnia 2027 r.
Skład — 24 jednostki
Stan na 2026: 20 gmin i miast oraz 4 powiaty. Stowarzyszenie rozwija się — w 2026 r. dołączyły: Miasto Bartoszyce, Gmina Bisztynek, Gmina Reszel i Gmina Pieniężno. Pełny wykaz członków wraz z mapą interaktywną dostępny jest na stronie Członkowie.